ດິນທີ່ທ່ານຊື້ໃນລາວ ອາດມີລະເບີດບໍ່ທັນແຕກຝັງຢູ່ບໍ?

ແມ່ນແລ້ວ ໃນຫຼາຍພື້ນທີ່ຂອງລາວ ດິນທີ່ທ່ານຊື້ຍັງອາດມີລະເບີດບໍ່ທັນແຕກ (UXO) ຝັງຢູ່ ແລະບໍ່ມີຫຍັງໃນໃບຕາດິນທີ່ບອກທ່ານໄດ້ວ່າມີຫຼືບໍ່. ການຖິ້ມລະເບີດໃນລະຫວ່າງປີ 1964 ຫາ 1973 ໄດ້ປະໃຫ້ລູກລະເບີດຍ່ອຍຫຼາຍສິບລ້ານລູກຕົກຄ້າງຢູ່ໃນດິນ ເຊິ່ງໜາແໜ້ນທີ່ສຸດຢູ່ພາກຕາເວັນອອກແລະພາກໃຕ້ຂອງປະເທດ. ສຳລັບຜູ້ຊື້ ຫຼັກປະຕິບັດແມ່ນງ່າຍດາຍ: ກ່ອນຈະຂຸດດິນໃນເຂດຊົນນະບົດ ບໍ່ວ່າຈະເປັນຮາກຖານເຮືອນ ນ້ຳສ້າງ ຖັງສ້ວມ ໜອງປາ ຫຼືຂັ້ນຕະພັກປູກກາເຟ ໃຫ້ຊອກຮູ້ກ່ອນວ່າດິນຕອນນັ້ນໄດ້ຮັບການສຳຫຼວດແລະເກັບກູ້ແລ້ວຫຼືບໍ່ ໂດຍໃຜ ແລະເລິກປານໃດ. ການເກັບກູ້ດ້ານມະນຸດສະທຳແມ່ນໃຫ້ບູລິມະສິດແກ່ບ້ານທີ່ທຸກຍາກແລະດິນທຳມາຫາກິນຂອງເຂົາເຈົ້າ ບໍ່ແມ່ນໃຫ້ແກ່ການພັດທະນາຂອງເອກະຊົນ ດັ່ງນັ້ນສຳລັບດິນທີ່ທ່ານຕັ້ງໃຈຈະປຸກສ້າງ ການສຳຫຼວດແລະການເກັບກູ້ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນທ່ານຕ້ອງວ່າຈ້າງແລະຈ່າຍເອງ. ໃບຢັ້ງຢືນການເກັບກູ້ເພື່ອການກະສິກຳ ບໍ່ແມ່ນໃບຢັ້ງຢືນການເກັບກູ້ເພື່ອການກໍ່ສ້າງ ແລະສັນຍາຄວນລະບຸໃຫ້ຊັດເຈນວ່າໃຜເປັນຜູ້ຮັບຜິດຊອບຄ່າໃຊ້ຈ່າຍນັ້ນ ກ່ອນທີ່ທ່ານຈະຈ່າຍເງິນ.

ເລື່ອງນີ້ກັບມາເປັນຂ່າວອີກຄັ້ງໃນເດືອນນີ້. ວັນທີ 7 ສິງຫາ ສະຫະລັດອາເມລິກາໄດ້ປະກາດທຶນເພີ່ມອີກ 15 ລ້ານໂດລາສະຫະລັດ ໃຫ້ແກ່ແຜນງານເກັບກູ້ຂອງອົງການ HALO Trust ໃນແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ເຊິ່ງຕາມການລາຍງານຂອງໜັງສືພິມ Vientiane Times ໄດ້ເກັບກູ້ພື້ນທີ່ຢູ່ທີ່ນັ້ນໄປແລ້ວຫຼາຍກວ່າ 63 ລ້ານຕາແມັດນັບແຕ່ປີ 2012 ແລະທຳລາຍວັດຖຸລະເບີດໄປແລ້ວກວ່າ 145,000 ໜ່ວຍ. ສີ່ມື້ຕໍ່ມາ ອົງການຄຸ້ມຄອງແຫ່ງຊາດ ຂະແໜງບັນຫາລະເບີດບໍ່ທັນແຕກ (NRA) ໄດ້ລະນຶກເຖິງການຄົບຮອບສິບຫົກປີຂອງສົນທິສັນຍາວ່າດ້ວຍລະເບີດລູກຫວ່ານ ແລະໄດ້ຢ້ຳຄືນຕົວເລກທີ່ເປັນພື້ນຖານຂອງເລື່ອງທັງໝົດ: ຍັງມີລູກລະເບີດຍ່ອຍທີ່ບໍ່ທັນແຕກຫຼາຍກວ່າ 80 ລ້ານລູກຢູ່ໃນດິນລາວ. ສປປ ລາວ ກຳລັງກະກຽມຂຶ້ນເປັນປະທານກອງປະຊຸມທົບທວນຄືນຄັ້ງທີສາມຂອງສົນທິສັນຍາດັ່ງກ່າວໃນເດືອນກັນຍາ. ເລື່ອງທັງໝົດນີ້ບໍ່ໄດ້ປ່ຽນກົດໝາຍວ່າຊາວຕ່າງປະເທດມີສິດເປັນເຈົ້າຂອງຫຍັງໄດ້ແດ່ ແຕ່ມັນປ່ຽນສິ່ງທີ່ຜູ້ຊື້ທີ່ລະມັດລະວັງຄວນຖາມ ເມື່ອຈະຊື້ທີ່ດິນຢູ່ນອກຕົວເມືອງ.

ເປັນຫຍັງລະເບີດບໍ່ທັນແຕກຈຶ່ງຍັງເປັນຄຳຖາມກ່ຽວກັບອະສັງຫາລິມະຊັບໃນລາວ?

ໃນລະຫວ່າງປີ 1964 ຫາ 1973 ລາວກາຍເປັນປະເທດທີ່ຖືກຖິ້ມລະເບີດໜັກທີ່ສຸດໃນປະຫວັດສາດ ເມື່ອທຽບຕໍ່ຈຳນວນພົນລະເມືອງ: ຫຼາຍກວ່າເຄິ່ງລ້ານຖ້ຽວບິນ ແລະວັດຖຸລະເບີດຫຼາຍກວ່າສອງລ້ານໂຕນ. ໃນນັ້ນ ສ່ວນໜຶ່ງຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍແມ່ນລະເບີດລູກຫວ່ານ ຄືລູກລະເບີດຍ່ອຍປະມານ 270 ລ້ານລູກ ຫຼືລູກລະເບີດນ້ອຍທີ່ຄົນລາວເອີ້ນວ່າບົມບີ. ໃນຈຳນວນນັ້ນມີບໍ່ໜ້ອຍທີ່ບໍ່ແຕກເມື່ອຕົກລົງພື້ນ ຈຶ່ງເປັນທີ່ມາຂອງຕົວເລກປະເມີນຂອງຊາດ ວ່າຍັງມີລູກລະເບີດຍ່ອຍທີ່ຍັງມີລິດຢູ່ຫຼາຍກວ່າ 80 ລ້ານລູກ. ນອກຈາກມໍລະດົກນັ້ນແລ້ວ ຍັງມີລະເບີດຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ຖິ້ມຈາກທາງອາກາດ ລູກປືນຄົກ ລູກຈະຫຼວດ ແລະລະເບີດມືທີ່ຕົກຄ້າງຈາກການສູ້ຮົບພາກພື້ນດິນອີກ.

ຫ້າທົດສະວັດຜ່ານໄປ ເລື່ອງນີ້ກໍຍັງບໍ່ໄດ້ກາຍເປັນພຽງເລື່ອງໃນຫໍພິພິທະພັນ. ຊາວນາຍັງຂຸດຈົກໄປຖືກລະເບີດ ເດັກນ້ອຍຍັງເກັບບົມບີທີ່ເບິ່ງຄືກັບໝາກບານ ແລະຜູ້ເກັບເສດເຫຼັກກໍຍັງຕັດເປືອກລະເບີດເພື່ອເອົາໂລຫະໄປຂາຍ. ສປປ ລາວ ໄດ້ໄປເຖິງຂັ້ນຮັບຮອງເອົາເປົ້າໝາຍການພັດທະນາແບບຍືນຍົງຂອງຊາດເອງ ຄືເປົ້າໝາຍທີ 18 (SDG 18) "ຊີວິດປອດໄພຈາກລະເບີດບໍ່ທັນແຕກ" ຄຽງຄູ່ກັບສິບເຈັດເປົ້າໝາຍຂອງໂລກ. ສຳລັບຜູ້ຊື້ອະສັງຫາລິມະຊັບ ຜົນທີ່ຕາມມາແມ່ນແຄບກວ່ານັ້ນ ແຕ່ກໍເປັນເລື່ອງຈິງ: ໃນພື້ນທີ່ທີ່ມີການປົນເປື້ອນ ວຽກໃດກໍຕາມທີ່ຂຸດເຈາະໜ້າດິນ ລ້ວນມີຄວາມສ່ຽງຕໍ່ຊີວິດຂອງຄົນທີ່ເຮັດວຽກນັ້ນ ແລະຄ່າໃຊ້ຈ່າຍກັບເວລາທີ່ຕ້ອງໃຊ້ເພື່ອເຮັດໃຫ້ດິນປອດໄພ ຄວນຢູ່ໃນງົບປະມານແລະຕາຕະລາງເວລາຂອງທ່ານຕັ້ງແຕ່ການໄປເບິ່ງດິນເທື່ອທຳອິດ ບໍ່ແມ່ນຫຼັງຈາກລົດຂຸດໄປພົບຫຍັງບາງຢ່າງແລ້ວ.

ຄວາມສ່ຽງຢູ່ໃສ ແລະມັນກ່ຽວຂ້ອງກັບບ່ອນທີ່ຊາວຕ່າງປະເທດຊື້ຫຼືບໍ່?

ການປົນເປື້ອນບໍ່ໄດ້ເທົ່າກັນທຸກບ່ອນ. ໜັກທີ່ສຸດແມ່ນຕາມເສັ້ນທາງໂຮ່ຈິມິນເກົ່າທາງພາກຕາເວັນອອກແລະພາກໃຕ້ ໄດ້ແກ່ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ສາລະວັນ ເຊກອງ ອັດຕະປື ຄຳມ່ວນ ແລະພາກຕາເວັນອອກຂອງແຂວງຈຳປາສັກ ພ້ອມທັງທາງພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອ ຄືແຂວງຊຽງຂວາງອ້ອມຂ້າງທົ່ງໄຫຫີນ ແລະແຂວງຫົວພັນ. ຍັງພົບເປັນຈຸດໆຢູ່ໃນອີກຫຼາຍແຂວງ ລວມທັງແຂວງຫຼວງພະບາງແລະແຂວງວຽງຈັນ. ເມືອງທີ່ຜູ້ຊື້ຕ່າງປະເທດສ່ວນຫຼາຍສົນໃຈ ເຊັ່ນໃຈກາງນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ຕົວເມືອງຫຼວງພະບາງ ແລະພື້ນຮາບຂອງຮ່ອມພູວັງວຽງ ຕັ້ງຢູ່ເທິງດິນທີ່ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບໜ້ອຍກວ່າຫຼາຍ ຫຼືມີການປຸກສ້າງທັບມາຫຼາຍທົດສະວັດແລ້ວ ແລະຫ້ອງຊຸດຄອນໂດມິນຽມໃນນະຄອນຫຼວງ ໃນທາງປະຕິບັດແລ້ວກໍບໍ່ມີບັນຫາເລື່ອງລະເບີດບໍ່ທັນແຕກແຕ່ຢ່າງໃດ.

ແຕ່ພາບຈະປ່ຽນໄປທັນທີ ເມື່ອທ່ານເລີ່ມຊອກຊື້ທີ່ດິນ. ສວນກາເຟຫຼືສວນຊາເທິງພູພຽງບໍລະເວນ ທີ່ດິນສຳລັບສ້າງທີ່ພັກຣິມແມ່ນ້ຳທາງພາກໃຕ້ ຟາມຫຼືບ່ອນພັກຜ່ອນຢູ່ເທິງພູຂອງແຂວງຊຽງຂວາງ ດິນຊົນນະບົດຕອນໃຫຍ່ທີ່ຊື້ເກັບໄວ້ໄລຍະຍາວ: ນີ້ແມ່ນການຊື້ທີ່ຕ້ອງຖາມຄຳຖາມນີ້ແທ້ໆ. ຄຳຖາມນີ້ຍັງໃຊ້ກັບດິນທີ່ເບິ່ງຄືທຳມະດາອີກດ້ວຍ. ທົ່ງນາທີ່ເຮັດມາຫຼາຍທົດສະວັດ ອາດຖືກໄຖພຽງແຕ່ຕື້ນໆ ແລະເນີນພູທີ່ບໍ່ເຄີຍມີການປູກຝັງ ອາດບໍ່ເຄີຍມີໃຜມາສຳຫຼວດເລີຍ.

ຈະຮູ້ໄດ້ແນວໃດວ່າດິນຕອນໜຶ່ງໄດ້ຮັບການສຳຫຼວດ ຫຼືເກັບກູ້ແລ້ວ?

ໃນໃບຕາດິນບໍ່ມີຊ່ອງໃດທີ່ບອກເລື່ອງນີ້. ທ່ານຕ້ອງເອົາຂໍ້ມູນຈາກສີ່ແຫຼ່ງມາປະກອບກັນ ແລະບໍ່ຄວນເຊື່ອແຫຼ່ງໃດແຫຼ່ງໜຶ່ງພຽງຢ່າງດຽວ.

• ບ້ານແລະເພື່ອນບ້ານ. ນາຍບ້ານແລະຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ໃນບ້ານຮູ້ວ່າລະເບີດເຄີຍຕົກຢູ່ໃສ ອຸບັດຕິເຫດເກີດຂຶ້ນຢູ່ໃສ ແລະທົ່ງນາໃດໄດ້ເກັບກູ້ແລ້ວເມື່ອໃດ. ໃນເຂດທີ່ມີການປົນເປື້ອນ ເປືອກລະເບີດທີ່ເອົາມາໃຊ້ເປັນກະບະປູກຜັກ ເສົາຮົ້ວ ຫຼືເສົາເຮືອນ ແລະຂຸມລະເບີດໃນທົ່ງນາ ແມ່ນສັນຍານທີ່ເບິ່ງເຫັນໄດ້ວ່າດິນບ່ອນນັ້ນເຄີຍຖືກລະເບີດ.
• ຂໍ້ມູນຂອງຊາດ. ອົງການຄຸ້ມຄອງແຫ່ງຊາດ ຂະແໜງບັນຫາລະເບີດບໍ່ທັນແຕກ ເກັບຮັກສາຖານຂໍ້ມູນແຫ່ງຊາດຂອງພື້ນທີ່ທີ່ສຳຫຼວດແລ້ວ ພື້ນທີ່ອັນຕະລາຍທີ່ຢືນຢັນແລ້ວ ແລະດິນທີ່ເກັບກູ້ແລ້ວ ເຊິ່ງສ້າງຂຶ້ນຈາກຜົນງານຂອງທຸກຫົວໜ່ວຍປະຕິບັດງານທີ່ໄດ້ຮັບການຮັບຮອງ. ນັບແຕ່ກາງຊຸມປີ 2010 ເປັນຕົ້ນມາ ລາວໄດ້ນຳໃຊ້ການສຳຫຼວດໂດຍອີງໃສ່ຫຼັກຖານ ເຊິ່ງໃຊ້ຂໍ້ມູນການພົບລະເບີດທີ່ບັນທຶກໄວ້ ມາກຳນົດພື້ນທີ່ອັນຕະລາຍທີ່ຢືນຢັນແລ້ວລົງໃນແຜນທີ່ ເຮັດໃຫ້ຂໍ້ມູນນີ້ມີປະໂຫຍດຫຼາຍກວ່າແຕ່ກ່ອນ. ທະນາຍຄວາມຂອງທ່ານ ຫຼືຫົວໜ່ວຍປະຕິບັດງານທີ່ທ່ານວ່າຈ້າງ ສາມາດສອບຖາມໄດ້ວ່າ ດິນຕອນນັ້ນຕົກຢູ່ໃນພື້ນທີ່ອັນຕະລາຍທີ່ຢືນຢັນແລ້ວຫຼືບໍ່ ຫຼືມີບັນທຶກການເກັບກູ້ແລ້ວຫຼືບໍ່.
• ຫ້ອງການຂັ້ນແຂວງແລະຫົວໜ່ວຍປະຕິບັດງານ. ແຕ່ລະແຂວງທີ່ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບມີຫ້ອງການລະເບີດບໍ່ທັນແຕກຂັ້ນແຂວງ ແລະຫົວໜ່ວຍປະຕິບັດງານແຫ່ງຊາດ UXO Lao ພ້ອມກັບອົງການສາກົນ (ເຊັ່ນ HALO Trust ຢູ່ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ MAG ຢູ່ແຂວງຊຽງຂວາງ ແລະອື່ນໆ) ລ້ວນແຕ່ເຮັດວຽກແບ່ງຕາມແຂວງ. ເຂົາເຈົ້າຮູ້ຈັກພື້ນທີ່ຂອງຕົນເປັນຢ່າງດີ.
• ເອກະສານຂອງຜູ້ຂາຍ. ຜູ້ຂາຍທີ່ເຄີຍເກັບກູ້ດິນມາແລ້ວ ຄວນມີໃບຢັ້ງຢືນການເກັບກູ້ຫຼືໃບມອບຮັບພື້ນທີ່. ຂໍເບິ່ງເອກະສານນັ້ນ ອ່ານໃຫ້ລະອຽດວ່າມັນກວມເອົາເນື້ອທີ່ເທົ່າໃດແລະເລິກປານໃດ ແລະກວດໃຫ້ແນ່ໃຈວ່າຂອບເຂດກົງກັບດິນຕອນທີ່ລະບຸໄວ້ໃນໃບຕາດິນ.

ການທີ່ທັງສີ່ແຫຼ່ງບໍ່ມີຂໍ້ມູນຫຍັງເລີຍ ບໍ່ໄດ້ໝາຍຄວາມວ່າດິນນັ້ນປອດໄພ. ມັນອາດໝາຍຄວາມພຽງແຕ່ວ່າຍັງບໍ່ເຄີຍມີໃຜມາກວດເບິ່ງເທື່ອ.

ໃຜເປັນຜູ້ເກັບກູ້ດິນຂອງເອກະຊົນ ແລະໃຜເປັນຜູ້ຈ່າຍ?

ການເກັບກູ້ດ້ານມະນຸດສະທຳໃນລາວໄດ້ຮັບທຶນຈາກລັດແລະຈາກຜູ້ໃຫ້ທຶນ ແລະວາງແຜນຕາມບູລິມະສິດຂອງຊາດ: ດິນທຳມາຫາກິນຂອງຊຸມຊົນທີ່ທຸກຍາກ ໂຮງຮຽນ ສຸກສາລາ ແຫຼ່ງນ້ຳ ແລະເສັ້ນທາງ. ດິນຂອງຜູ້ຊື້ຕ່າງປະເທດທີ່ຈະສ້າງເຮືອນຫຼືທີ່ພັກ ບໍ່ໄດ້ຢູ່ໃນລາຍການນັ້ນ ແລະທ່ານບໍ່ຄວນຄາດຫວັງວ່າທີມງານມະນຸດສະທຳຈະຈັດຕາຕະລາງມາເຮັດໃຫ້. ສິ່ງທີ່ທີມງານມະນຸດສະທຳໃຫ້ບໍລິການໂດຍບໍ່ເສຍຄ່າ ແມ່ນການຕອບສະໜອງສຸກເສີນເມື່ອມີຄົນພົບແລະລາຍງານວັດຖຸລະເບີດ. ພຽງແຕ່ທຶນໃໝ່ສຳລັບແຂວງສະຫວັນນະເຂດຢ່າງດຽວ ກໍໄດ້ກຳນົດໄວ້ສຳລັບການອອກໄປຕອບສະໜອງແບບນີ້ເຖິງ 700 ຄັ້ງ.

ການສຳຫຼວດແລະເກັບກູ້ດິນຕາມແຜນເພື່ອການພັດທະນາຂອງເອກະຊົນ ໂດຍທົ່ວໄປແມ່ນດຳເນີນໂດຍຫົວໜ່ວຍປະຕິບັດງານເອກະຊົນທີ່ໄດ້ຮັບການຮັບຮອງຈາກອົງການຄຸ້ມຄອງແຫ່ງຊາດ ຕາມສັນຍາວ່າຈ້າງ ແລະເປັນຄ່າໃຊ້ຈ່າຍຂອງເຈົ້າຂອງດິນຫຼືຜູ້ພັດທະນາ. ໃນການປະຕິບັດຕົວຈິງຢູ່ລາວ ໂຄງການພັດທະນາໃນພື້ນທີ່ທີ່ມີການປົນເປື້ອນ ຕ້ອງໄດ້ສຳຫຼວດດິນ ແລະເກັບກູ້ໃນກໍລະນີທີ່ຈຳເປັນ ກ່ອນເລີ່ມການກໍ່ສ້າງ ແລະນັກລົງທຶນໃນໂຄງການຂະໜາດໃຫຍ່ ຈະພົບເງື່ອນໄຂນີ້ໃນຂັ້ນຕອນຂໍອະນຸມັດໂຄງການ. ເງື່ອນໄຂນີ້ນຳໃຊ້ກັບເຮືອນສ່ວນຕົວຫຼັງດຽວແນວໃດ ແມ່ນຂຶ້ນກັບແຕ່ລະແຂວງແລະແຕ່ລະໂຄງການ ສະນັ້ນໃຫ້ຢືນຢັນຂໍ້ກຳນົດໃນປັດຈຸບັນກັບທະນາຍຄວາມຂອງທ່ານແລະຫ້ອງການຂັ້ນແຂວງ ແທນທີ່ຈະຄາດເດົາເອົາເອງ ບໍ່ວ່າຈະໄປທາງໃດກໍຕາມ. ລາຄາຂຶ້ນກັບເນື້ອທີ່ ສະພາບພູມີປະເທດ ພືດພັນທີ່ປົກຄຸມ ຄວາມເລິກທີ່ຕ້ອງການ ແລະຄວາມໜາແໜ້ນຂອງລະເບີດທີ່ພົບ ສະນັ້ນໃຫ້ຂໍໃບສະເໜີລາຄາສຳລັບດິນຕອນຕົວຈິງ. ສິ່ງທີ່ບໍ່ປ່ຽນແປງແມ່ນລຳດັບຂັ້ນຕອນ: ການສຳຫຼວດຕ້ອງມາກ່ອນການຕົກລົງລາຄາຊື້ຂັ້ນສຸດທ້າຍ ແລະການເກັບກູ້ຕ້ອງມາກ່ອນການຂຸດຮາກຖານຂຸມທຳອິດ.

ເປັນຫຍັງດິນທີ່ເກັບກູ້ເພື່ອການກະສິກຳ ຈຶ່ງຍັງບໍ່ຖືວ່າເກັບກູ້ແລ້ວສຳລັບການກໍ່ສ້າງ?

ນີ້ແມ່ນຈຸດທີ່ຜູ້ຊື້ສ່ວນຫຼາຍມອງຂ້າມ. ການເກັບກູ້ແມ່ນເຮັດຕາມຄວາມເລິກທີ່ກຳນົດໄວ້ ແລະຄວາມເລິກນັ້ນຂຶ້ນກັບການນຳໃຊ້ທີ່ຕັ້ງໃຈໄວ້. ດິນທີ່ປ່ອຍຄືນເພື່ອການກະສິກຳໃນລາວ ໂດຍທົ່ວໄປຈະຖືກຄົ້ນຫາໃນລະດັບຕື້ນ ປະມານ 25 ຊັງຕີແມັດຕາມການປະຕິບັດທົ່ວໄປ ເຊິ່ງເປັນຄວາມເລິກທີ່ໄຖຫຼືຈົກລົງໄປເຖິງ. ນັ້ນແມ່ນມາດຕະຖານທີ່ເໝາະສົມສຳລັບທົ່ງນາ. ແຕ່ບໍ່ແມ່ນມາດຕະຖານທີ່ເໝາະກັບການປຸກເຮືອນ.

ຮາກຖານເຮືອນ ຫ້ອງໃຕ້ດິນ ນ້ຳສ້າງ ຖັງສ້ວມ ສະລອຍນ້ຳ ຫຼືຖັງນ້ຳທີ່ຝັງໃຕ້ດິນ ລ້ວນລົງເລິກກວ່າລະດັບນັ້ນຫຼາຍ ແລະລະເບີດຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ຖິ້ມຈາກທາງອາກາດ ອາດຈົມລົງໄປໃນດິນອ່ອນໄດ້ຫຼາຍແມັດ. ສຳລັບການກໍ່ສ້າງ ທ່ານຕ້ອງໃຫ້ມີການຄົ້ນຫາລົງໄປເລິກເທົ່າກັບຄວາມເລິກຂອງວຽກກໍ່ສ້າງ ທົ່ວພື້ນທີ່ຂອງອາຄານ ແລະຂອງທຸກຮ່ອງທຸກຂຸມທີ່ຈະຂຸດ ພ້ອມດ້ວຍໃບຢັ້ງຢືນທີ່ລະບຸຄວາມເລິກນັ້ນໄວ້. ເມື່ອທ່ານອ່ານໃບຢັ້ງຢືນການເກັບກູ້ ຕົວເລກສອງຢ່າງທີ່ສຳຄັນແມ່ນເນື້ອທີ່ແລະຄວາມເລິກ. ຖ້າຄວາມເລິກຖືກກຳນົດໄວ້ເພື່ອການກະສິກຳ ແຕ່ທ່ານຕັ້ງໃຈຈະປຸກສ້າງ ໃຫ້ຖືວ່າດິນຕອນນັ້ນຍັງບໍ່ໄດ້ເກັບກູ້ສຳລັບຈຸດປະສົງຂອງທ່ານ ແລະກຽມງົບປະມານສຳລັບການຄົ້ນຫາເພີ່ມເຕີມ.

ເຫດຜົນດຽວກັນນີ້ກໍໃຊ້ໄດ້ຫຼັງຈາກຊື້ແລ້ວ. ຊ່າງທີ່ຕໍ່ເຕີມລານເຮືອນ ຂຸດນ້ຳສ້າງໃໝ່ ຫຼືວາງທໍ່ລະບາຍນ້ຳອອກນອກພື້ນທີ່ທີ່ເກັບກູ້ແລ້ວ ກຳລັງເຮັດວຽກຢູ່ເທິງດິນທີ່ບໍ່ເຄີຍມີໃຜຄົ້ນຫາ. ໃຫ້ເກັບແຜນທີ່ຂອງພື້ນທີ່ທີ່ເກັບກູ້ແລ້ວພ້ອມທັງຄວາມເລິກ ໄວ້ກັບເອກະສານໃບຕາດິນຂອງທ່ານ ແລະມອບໃຫ້ຊ່າງທຸກຄົນທີ່ມາເຮັດວຽກຢູ່ເທິງດິນຕອນນັ້ນ.

ສັນຍາຊື້ຂາຍ ຫຼືສັນຍາເຊົ່າ ຄວນລະບຸຫຍັງແດ່?

ໃນພື້ນທີ່ທີ່ມີການປົນເປື້ອນຫຼືຍັງບໍ່ແນ່ນອນ ຄວນຕົກລົງໃຫ້ຊັດເຈນເປັນລາຍລັກອັກສອນວ່າໃຜຮັບຄວາມສ່ຽງສ່ວນໃດ ກ່ອນຈະມີການໂອນເງິນ. ທະນາຍຄວາມລາວສາມາດຮ່າງຂໍ້ສັນຍາເຫຼົ່ານີ້ໃຫ້ໄດ້. ສິ່ງທີ່ທ່ານຄວນໃຫ້ຂໍ້ສັນຍາກວມເອົາ ມີດັ່ງນີ້:

• ເງື່ອນໄຂກ່ອນປິດການຊື້ຂາຍ. ການປິດການຊື້ຂາຍ ຫຼືການເລີ່ມຕົ້ນສັນຍາເຊົ່າທີ່ດິນ ຕ້ອງຂຶ້ນກັບການສຳຫຼວດໂດຍຫົວໜ່ວຍປະຕິບັດງານທີ່ໄດ້ຮັບການຮັບຮອງ ພ້ອມດ້ວຍສິດຖອນຕົວຫຼືເຈລະຈາໃໝ່ ຖ້າດິນຕອນນັ້ນຢູ່ໃນພື້ນທີ່ອັນຕະລາຍທີ່ຢືນຢັນແລ້ວ.
• ໃຜເປັນຜູ້ຈ່າຍ. ລະບຸວ່າການເກັບກູ້ເປັນຄ່າໃຊ້ຈ່າຍຂອງຜູ້ຂາຍກ່ອນມອບດິນ ຫັກອອກຈາກລາຄາຊື້ ຫຼືເປັນຂອງທ່ານເອງ. ສຳລັບສັນຍາເຊົ່າໄລຍະຍາວ ຜູ້ໃຫ້ເຊົ່າຈະຮ່ວມຈ່າຍຫຼືບໍ່ ແລະຄ່າໃຊ້ຈ່າຍນັ້ນຈະເປັນແນວໃດຖ້າສັນຍາເຊົ່າສິ້ນສຸດກ່ອນກຳນົດ.
• ມາດຕະຖານ. ການເກັບກູ້ໂດຍຫົວໜ່ວຍປະຕິບັດງານທີ່ໄດ້ຮັບການຮັບຮອງ ໃນເນື້ອທີ່ທີ່ກຳນົດໄວ້ແນ່ນອນ ແລະໃນຄວາມເລິກທີ່ກຳນົດໃຫ້ເໝາະກັບການນຳໃຊ້ທີ່ຕັ້ງໃຈໄວ້ ໂດຍມີໃບຢັ້ງຢືນມອບໃຫ້ທ່ານເປັນຫຼັກຖານ.
• ການພົບລະເບີດໃນລະຫວ່າງກໍ່ສ້າງ. ຂັ້ນຕອນໃຫ້ຊ່າງຂອງທ່ານຢຸດວຽກແລະລາຍງານທັນທີ ແລະໃຜເປັນຜູ້ຮັບຜິດຊອບຕໍ່ຄວາມລ່າຊ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນ.

ເລື່ອງລາຄາກໍຕ້ອງເວົ້າກັນໄປພ້ອມກັນ. ດິນຕອນທີ່ຕ້ອງເກັບກູ້ກ່ອນຈຶ່ງຈະປຸກສ້າງໄດ້ ມີມູນຄ່າໜ້ອຍກວ່າດິນຕອນແບບດຽວກັນທີ່ໄດ້ເກັບກູ້ແລ້ວເຖິງຄວາມເລິກສຳລັບການກໍ່ສ້າງ ແລະຜູ້ຂາຍທີ່ບໍ່ຍອມໃຫ້ສຳຫຼວດ ກໍກຳລັງບອກຂໍ້ມູນບາງຢ່າງແກ່ທ່ານແລ້ວ. ເມື່ອທ່ານມີໃບຢັ້ງຢືນການເກັບກູ້ຢູ່ໃນມືແລ້ວ ມັນຍັງເປັນສິ່ງມີຄ່າເມື່ອທ່ານຂາຍຕໍ່: ຜູ້ຊື້ຄົນຕໍ່ໄປຈະຖາມຄຳຖາມດຽວກັນກັບທີ່ທ່ານເຄີຍຖາມ.

ຖ້າພົບວັດຖຸລະເບີດໃນດິນຂອງທ່ານ ຄວນເຮັດແນວໃດ?

ຢ່າຈັບຕ້ອງຫຼືເຄື່ອນຍ້າຍມັນ ແລະຢ່າໃຫ້ຄົນອື່ນເຮັດແນວນັ້ນ ເຖິງວ່າມັນຈະເບິ່ງຂຶ້ນໝ້ຽງຫຼືເບິ່ງຄືບໍ່ມີອັນຕະລາຍພຽງໃດກໍຕາມ. ໝາຍຈຸດນັ້ນໄວ້ຈາກໄລຍະໄກ ກັນຄົນແລະສັດລ້ຽງໃຫ້ຢູ່ຫ່າງ ແລະລາຍງານໃຫ້ນາຍບ້ານຊາບ ເຊິ່ງນາຍບ້ານຈະແຈ້ງໄປຍັງອຳນາດການປົກຄອງຂັ້ນເມືອງແລະຫົວໜ່ວຍເກັບກູ້ລະເບີດທີ່ເຮັດວຽກຢູ່ໃນເຂດນັ້ນ. ທີມງານທຳລາຍລະເບີດສຸກເສີນມີໄວ້ເພື່ອການນີ້ໂດຍສະເພາະ ແລະບໍ່ເກັບຄ່າບໍລິການໃດໆ. ຢຸດວຽກທຸກຢ່າງໃນບໍລິເວນໃກ້ຄຽງຈົນກວ່າທີມງານຈະຈັດການວັດຖຸນັ້ນແລ້ວ ແລະຖ້າພົບແລ້ວລູກໜຶ່ງ ໃຫ້ຖືວ່າອາດມີລູກອື່ນຢູ່ໃກ້ໆນັ້ນອີກ.

ບອກເລື່ອງນີ້ໃຫ້ຊ່າງແລະຜູ້ເບິ່ງແຍງດິນຂອງທ່ານຮູ້ລ່ວງໜ້າ ເປັນລາຍລັກອັກສອນ ແລະເປັນພາສາລາວ. ຢູ່ເທິງດິນທີ່ກຳລັງມີການເຮັດວຽກ ຄົນທີ່ມີໂອກາດພົບວັດຖຸລະເບີດຫຼາຍທີ່ສຸດບໍ່ແມ່ນທ່ານ ແຕ່ແມ່ນກຳມະກອນທີ່ຖືຊວ້ານຢູ່ໃນມື. ຄຳແນະນຳທີ່ປົກປ້ອງຊີວິດຂອງເຂົາ ກໍຍັງປົກປ້ອງໂຄງການຂອງທ່ານຈາກອຸບັດຕິເຫດທີ່ບໍ່ມີສັນຍາສະບັບໃດແກ້ຄືນໄດ້.

ເລື່ອງທັງໝົດນີ້ ຈະປ່ຽນການຕັດສິນໃຈຊື້ທີ່ດິນຊົນນະບົດໃນລາວຂອງທ່ານບໍ?

ມັນປ່ຽນວິທີການຊື້ ບໍ່ແມ່ນປ່ຽນວ່າຈະຊື້ຫຼືບໍ່. ພື້ນທີ່ກວ້າງຂວາງຂອງປະເທດໄດ້ຮັບການສຳຫຼວດແລະປ່ອຍຄືນແລ້ວ ແຕ່ລະປີມີການເກັບກູ້ເພີ່ມຂຶ້ນອີກ ແລະຫຼາຍຄອບຄົວກໍທຳມາຫາກິນ ປຸກເຮືອນ ແລະໃຊ້ຊີວິດຢ່າງປອດໄພເທິງດິນທີ່ເກັບກູ້ແລ້ວໃນທົ່ວແຂວງທີ່ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບ. ຜູ້ຊື້ທີ່ຖາມຄຳຖາມນີ້ແຕ່ເນີ່ນໆ ກຽມງົບປະມານສຳລັບການສຳຫຼວດແລະການເກັບກູ້ໃນຄວາມເລິກທີ່ເໝາະສົມ ແລະຂຽນການແບ່ງຄວາມຮັບຜິດຊອບໄວ້ໃນສັນຍາ ກໍຄືຜູ້ທີ່ກຳລັງຊື້ດິນທຳມະດາຕອນໜຶ່ງທີ່ຮູ້ປະຫວັດຂອງມັນແລ້ວ. ຜູ້ຊື້ທີ່ຂ້າມຂັ້ນຕອນນີ້ໄປ ກຳລັງຮັບຄວາມສ່ຽງທີ່ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ເລື່ອງເງິນ. ສຳລັບດິນນອກຕົວເມືອງໃຫຍ່ ໃຫ້ເພີ່ມຄຳຖາມເລື່ອງລະເບີດບໍ່ທັນແຕກ ໄວ້ຄຽງຄູ່ກັບການກວດໃບຕາດິນ ປະເພດທີ່ດິນ ແລະຄວາມສ່ຽງນ້ຳຖ້ວມ ເປັນເລື່ອງໜຶ່ງທີ່ທ່ານຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຈະແຈ້ງກ່ອນເຊັນສັນຍາ.

ບົດຄວາມນີ້ແມ່ນຂໍ້ມູນທົ່ວໄປກ່ຽວກັບລະເບີດບໍ່ທັນແຕກແລະທີ່ດິນໃນລາວ ນັບຮອດເດືອນສິງຫາ 2026. ບໍ່ແມ່ນຄຳແນະນຳທາງກົດໝາຍຫຼືຄຳແນະນຳດ້ານຄວາມປອດໄພ. ຂໍ້ກຳນົດກ່ຽວກັບການສຳຫຼວດແລະການເກັບກູ້ ຫົວໜ່ວຍປະຕິບັດງານທີ່ໄດ້ຮັບການຮັບຮອງ ແລະກົດລະບຽບທີ່ນຳໃຊ້ກັບໂຄງການພັດທະນາ ແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມແຕ່ລະແຂວງແລະປ່ຽນແປງໄປຕາມເວລາ. ກະລຸນາກວດສອບດິນຕອນຂອງທ່ານກັບອົງການຄຸ້ມຄອງແຫ່ງຊາດ ຂະແໜງບັນຫາລະເບີດບໍ່ທັນແຕກ ຫຼືກັບຫົວໜ່ວຍປະຕິບັດງານທີ່ໄດ້ຮັບການຮັບຮອງ ແລະກວດສອບສັນຍາຂອງທ່ານກັບບໍລິສັດທະນາຍຄວາມທີ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດໃນ ສປປ ລາວ ກ່ອນຕັດສິນໃຈ.